Συναρπαστική Θεολογία: Η Ελευθερία στην Ορθόδοξη Πνευματική Ζωή

ΟΜΙΛΙΑ π. Νικόλαου Λουδοβίκου 15-03-2008 στη Διακίδειο σχολή Πατρών

Blessed Rosary

Σεβασμιώτατε, σεβαστοί πατέρες, κύριε αντινομάρχα, κύριε βουλευτά, κύριε κοσμήτορα, αγαπητοί αδελφοί και αδελφές, ευχαριστώ για την ωραία σας πρόσκληση, για την όμορφη αυτή σύναξη, ευχαριστώ την κυρία Κωτσάκη η οποία εκ των προτέρων απήντησε αυτά τα οποία δεν ξέρω αν θα καταφέρω να πω και ευχαριστώ για το ότι η σύναξη αυτή είναι αφιερωμένη επίσης σε ένα τόσο μεγάλο και σημαντικό θέμα, σαν κι αυτό της ελευθερίας.

Υποθέτω, υπέθεσα ότι αυτή θα ήταν μια σύναξη κυρίως θεολόγων.Βεβαίως η θεολογία δεν είναι μια πολυτέλεια, δεν είναι η θεολογία δηλαδή κάτι το οποίο αφορά μόνον τους θεολόγους. Η θεολογία είναι μια ουσιώδης διάσταση του ανθρώπινου είναι, είναι ουσιωδώς θεολογικό το ανθρώπινο ον. Και υπό αυτήν την έννοια δεν υπάρχει ένας τρόπος για να μην θεωρήσουμε την θεολογία βαθιά ανθρωπολογική.

Αφορά όπως σας είπα κι αυτό αφορούσε πάντοτε ήδη και την αρχαία εποχή, αφορά θα λέγαμε τον ίδιο τον άνθρωπο στην ουσία του, είναι θεολογικό ον ο άνθρωπος. Είναι θεολογικό ον και με αυτήν ακριβώς την πρόταση μπορούμε να ξεκινήσουμε την σημερινή μας συζήτηση.

Η κυρία Κωτσάκη νομίζω ότι έχει σκοπό να προσθέσει ότι στο τέλος εάν υπάρχουν κάποιες ερωτήσεις θα μπορούσαμε σε μια πρώτη φάση να τις συζητήσουμε. Υποθέτοντας ότι το ακροατήριο είναι υπό αυτήν την έννοια ούτως η άλλως θεολογικό, αποφάσισα να μην σας πω τίποτα από αυτά τα οποία θεωρώ αυτονόητα. Βεβαίως πιστεύω ότι η εποχή των αυτονόητων παρήλθε ανεπιστρεπτί. Δεν υπάρχει τίποτα στην πραγματικότητα το οποίο να μην χρειάζεται να το αναδείξουμε στην όποια αξία σήμερα.

Είμαστε ευλογημένοι διότι έχουμε μια τέτοια παράδοση στα χέρια μας. Είναι όμως ένα άλλο θέμα το αν την παράδοση αυτή μπορούμε να την επεξεργαστούμε, να την καταλάβουμε, να την δουλέψουμε σε σχέση και κοινωνία με τα σημερινά πραγματικά προβλήματα. Η θεολογία είναι συγκλονιστικά θα λέγαμε άτυχη όταν χρησιμοποιείται από ανθρώπους οι οποίοι δεν την πονάνε βαθιά, δεν σπαράσσονται από το αίνιγμα του είναι στον κόσμο, δεν σπαράσσονται από το αίνιγμα του θανάτου, δεν σπαράσσονται από το αδιέξοδο των σχέσεων, δεν σπαράσσονται από το αδιέξοδο της ελευθερίας του ανθρώπου. Η θεολογία δεν χρησιμεύει όταν είμαστε αναπαυμένοι στο δεδομένο της υπάρξεώς μας, όταν είμαστε αναπαυμένοι στο δεδομένο της πίστης μας αν το θέλετε έτσι.

Δεν μπορούμε να καταλάβουμε τότε την παράδοσή μας, δεν μπορούμε να καταλάβουμε τον αγώνα ενάντια ή υπέρ των μεγάλων πνευματικών γεγονότων στην ιστορία. Δεν μπορούμε να καταλάβουμε, ας πούμε, τον αγώνα κατά του μονοθελητισμού – θα μιλήσουμε σήμερα για το θέλημα σήμερα, τι νόημα είχε, γιατί χρειάζεται να έχω θέλημα, γιατί χρειάζεται να ενεργώ, να υπάρχω, δημιουργικά μέσα στην ιστορία και πολλά άλλα.

Λέω λοιπόν ότι υπό αυτήν την έννοια οι πιστοί και νομίζω ότι πάντοτε οι αυθεντικά πιστοί είναι κάπως έτσι, είναι άνθρωποι θεολογούντες. Μπορεί να θεολογούν απλά, μερικές φορές πολύ απλά. Μπορεί να θεολογούν περίπλοκα, ανάλογα με το χάρισμα ο καθένας που έχει. Μπορεί να απαντούν σε πολύ δύσκολα προβλήματα, πάντως είναι πάντοτε πολύ ενδιαφέροντες άνθρωποι, πάρα πολύ ενδιαφέροντες και διόλου ανιαροί. Η θεολογία δεν είναι καθόλου ανιαρή.

Προσωπικά έκανα μια ολόκληρη διαδρομή για να φτάσω στην θεολογία, δεν περίμενα να φτάσω στην θεολογία ποτέ, το ομολογώ και η άφιξή μου έχει τον χαρακτήρα μιας διαρκούς εκπλήξεως. Υπό αυτήν την έννοια λοιπόν λέω ότι όσοι από εμάς τους θεολόγους γινόμαστε τελικά ανιαροί, είναι γιατί δεν έχουμε καταφέρει να καταλάβουμε πόσο συναρπαστική είναι τελικά η θεολογία. Και ανάμεσα στα πολλά συναρπαστικά τα οποία η θεολογία μπορεί να μας πει, όταν παραμένει θεολογία και δεν μετατρέπεται σε μια άκαιρη ή εύκαιρη ηθικολογία, εύκολη πάντως. Continue reading

Το πρόβλημα του κακού – από τον Αυγουστίνο στη σύγχρονη Γενετική

του π. Νικολάου Λουδοβίκου

Ι

Πριν καλά – καλά τελειώσει ο δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, ο σημαντικός Άγγλος συγγραφέας C.S. Lewis εξέδωσε, το 1944, το μυθιστόρημα του Perelandra, θέλοντας να διηγηθεί ξανά την ιστορία του Κήπου της Εδέμ. Η Perelandra είναι ένας άλλος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος, αυτός που οι γήινοι αποκαλούν Αφροδίτη, και είναι όμως απολύτως κατοικημένος από λογικά όντα τα οποία, όμως, μαζί με τον πλανήτη τους ζουν -ω του θαύματος- μέσα στον παράδεισο, όπως ακριβώς μας περιέγραψε τον τελευταίο ένας Αυγουστίνος ή ένας Μ. Βασίλειος: πλήρης αρμονία, γαλήνη και αφθαρσία παντού, απόλυτη απουσία πόνου, ασθένειας, θλίψεων και αγωνιών, ευτυχία απερίσταλτη και αδιατάρακτη. Ο Θεός (τον οποίο στον πλανήτη αυτό αποκαλούν Maledi ) θα αποστείλει εκεί έναν γήινο σοφό (ο οποίος στο μυθιστόρημα είναι μάλιστα πανεπιστημιακός καθηγητής) ονόματι Ransom (λέξη που στα αγγλικά σημαίνει την απολύτρωση), για να πληροφορήσει τους αθώους κατοίκους για τον κίνδυνο του κακού τον οποίο στο βιβλίο αντιπροσωπεύει ο Weston, ένας δαιμόνιος γήινος, που οπλισμένος αντιμετωπίζει τους κατοίκους του πλανήτη όπως ένας άποικος τους αγαθούς ιθαγενείς, θέλοντας να τους διαφθείρει και στη συνέχεια να τους υποτάξει (δεν είναι τυχαίο δε πως το όνομά του προέρχεται από την λέξη West – την Δύση). Continue reading

Ἡ ἐπικαιρότητα τῆς σκέψεως τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν

nikolaos_loudovikos

Ἀκοῦστε τήν πολύ ἐνδιαφέρουσα ὁμιλία μέ τίτλο “Ὁ ἄνθρωπος κί ὁ κόσμος του στίς σύγχρονες ἀνθρωπιστικές ἐπιστῆμες καί ἡ σκέψη τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν” τήν ὁποία πραγματοποίησε ὁ πατέρας Νικόλαος Λουδοβίκος στό Πανεπιστήμιο Πατρῶν τήν 29η Ἰανουαρίου 2008, καθώς καί τό διάλογο που ἀκολούθησε.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ὁ π. Νικόλαος περιγράφει συνοπτικά τήν ἱστορική διαδρομή καί τούς σημερινούς στόχους τοῦ δυτικοῦ στοχασμοῦ διατρέχοντας τά πεδία θεολογίας, φιλοσοφίας καί ψυχολογίας. Ἀκολούθως ἐξηγεί τήν ἐπικαιρότητα καί τήν καινοτομία τῆς θεολογίας τῶν Καππαδοκῶν πατέρων τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Διαβάστε ἐπίσης: Ἡ ἐλευθερία στήν ὀρθόδοξη πνευματική ζωή – ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία τοῦ π. Νικολάου στό Μανιτάρι τοῦ Βουνοῦ