Οι Τρείς Ιεράρχες και η Ταυτότητα του Ελληνισμού

Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου
Πανηγυρική ομιλία του Σεβασμιωτάτου στο Πανεπιστήμιο Πατρών
για την εορτή των Τριών Ιεραρχών (2005)

Η πορεία και η ανάπτυξη της ελληνικής σκέψης
Μελετώντας την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, αισθανόμαστε μία κατάπληξη για το πώς μπόρεσε να μελετήση το “είναι” και τον κόσμο μέσα από διαφορετικές προοπτικές, έχοντας όμως μια ενιαία υποδομή, το πώς αναπτύχθηκε και απετέλεσε ένα μεγάλο ρεύμα φιλοσοφίας, θρησκείας και πολιτικής.
Δύο κυρίως σημεία θα πρέπη να τονιστούν στην ενότητα αυτή.
Το πρώτο είναι ότι έχουμε μια διαρκή εξέλιξη του τρόπου με τον οποίο φιλοσοφούσαν και θρησκεύονταν οι αρχαίοι Έλληνες, μέσα όμως στα πλαίσια της ελληνικής συνείδησης. Παρατηρεί κανείς με πολύ μεγάλη έκπληξη το πώς το αρχαίο ελληνικό πνεύμα απέφευγε την στασιμότητα και διακρινόταν από μία δυναμική πορεία. Μπορεί κανείς να οριοθετήση, παρά το επικίνδυνο του πράγματος, μερικές φάσεις της αναπτύξεως του ελληνικού πνεύματος.
Στην αρχή παρατηρεί κανείς την επικράτηση μαγικών θρησκειών, λατρεύεται η φύση, η οποία συνιστά μια κατώτερη θρησκεία. Στην συνέχεια αναπτύσσεται ο ανθρωπομορφισμός, η λατρεία των θεών του Ολύμπου, όπως περιγράφεται στον Όμηρο και τον Ησίοδο. Αυτός ο ανθρωπομορφισμός στην πραγματικότητα ενσαρκώνει τους ανθρώπινους πόθους για την αθανασία, την υγεία, την καλοπέραση, την δύναμη. Ακολούθως εμφανίζονται οι Ίωνες φυσικοί, οι οποίοι στρέφονται στην φύση, αποβάλλοντας την θρησκευτική άποψη για την ερμηνεία του κόσμου. Η αρχική αιτία του κόσμου θεωρείται από τον Θαλή τον Μιλήσιο το νερό, από τον Αναξίμανδρο το άπειρο, από τον Αναξιμένη ο αέρας. Στην συνέχεια εμφανίζεται ο μυστικιστικός τρόπος ζωής, η οργιαστική φάση της θρησκείας, όπως εκφράζεται από τον Διόνυσο, τους Ορφικούς και τον Πυθαγόρα, οι οποίοι φέρουν τον θεό μέσα στον άνθρωπο και ενδιαφέρονται κυρίως για την αντιμετώπιση του πόνου. Η οντολογική ερμηνεία της φύσης, όπως εκφράζεται από τους Ελεάτες (Παρμενίδης) και τον Ηράκλειτο, ασχολείται με την σχέση και διαφορά μεταξύ “είναι” και “γίγνεσθαι”. Ακόμη, η εμφάνιση του ορθολογισμού, όπως εκφράζεται από τους Σοφιστές, με πρώτο τον Πρωταγόρα, οι οποίοι θεωρούνται πρόδρομοι των Διαφωτιστών του 18 αι. μ.Χ., εκλαμβάνουν την αλήθεια όχι ως αντικείμενο, αλλά υποκείμενο που συνδεέεται με την ανθρώπινη σκέψη. Ακολούθως η ιδεαλιστική, κλασσική μεταφυσική του Σωκράτη, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, πολέμησε τον ανθρωπομορφισμό του Θεού και έκανε τον Θεό ιδέα. Έπειτα η μετακλασσική περίοδος του Ελληνισμού που εκφράζεται από τον Στωϊκούς και Επικούριους φιλοσόφους, οι οποίοι ταύτισαν την φύση του ανθρώπου με τον λόγο, έκαναν λόγο για την νέκρωση του παθητικού μέρους της ψυχής και βεβαίως έδωσαν προτεραιότητα στην ευδαιμονία, όπως αυτοί την εννοούσαν. Τέλος, ο νεοπλατωνισμός με τον Πλωτίνο, τον Πορφύριο, τον Ιάμβλιχο και τον Πρόκλο, που ήταν η τελευταία αναλαμπή της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας και κυρίως της μεταφυσικής συνέδεσαν τον πλατωνισμό με την γνωστικισμό.
Επίσης εκείνο το οποίο μπορεί να σημειωθή είναι ότι υπάρχουν πολλοί μελετητές οι οποίοι συνδέουν την εξέλιξη αυτή μέσα από πολιτικές ερμηνείες. Για παράδειγμα στις ελληνικές πόλεις – κράτη άλλοτε κυριαρχεί η δημοκρατία, δηλαδή η επικράτηση δημοκρατικών αρχών με τους θεούς του Δήμου, και άλλοτε κυριαρχεί ο αριστοκρατικός ιδεαλισμός, όπως εκφράζεται από τον μυστικισμό και την μεταφυσική. Continue reading

Υποσιτιζόμενοι μαθητές (τριες) της Πάτρας

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι της Παν/κής Κοινότητας, και πολίτες της Πάτρας,

όλοι όσοι συμμετέχετε ή σκέφτεστε να συμμετάσχετε στην προσπάθεια για τους υποστηριζόμενους μαθητές και μαθήτριες της πόλης μας, μαζί με τις θερμές ευχές μας για μια καλύτερη χρονιά, σας ενημερώνουμε και για την εξέλιξη της εν λόγω προσπάθειας.

1) Το ποσό που συγκεντρώθηκε έως σήμερα ανέρχεται στα 6.163 ευρώ.

2) Στη συγκέντρωσή του συμμετείχαν: μέλη της Πανεπιστημιακής κοινότητας και μεμονωμένοι πολίτες της Πάτρας (2.543 ευρώ), οι πολίτες εν δράσει της Πάτρας – Κοινοτοπία (610 ευρώ), οι προσφέροντες (αντί στεφάνου) στη μνήμη του εκλιπόντος αλησμόνητου συναδέλφου Αργύρη Καλιάφα (κατατέθηκαν δια της συζύγου του Άννας 2.150 ευρώ), από τον αδερφό του Παύλο Καλιάφα και τη σύζυγό του Βούλα (500 ευρώ), από τον Ιερό Ναό του Πανεπιστημίου (360 ευρώ).

3) Η σίτιση άρχισε από τις 8-1-13 για 74 μαθητές (ριες) 4 Δημοτικών Σχολείων, με σειρά προτεραιότητας στη βάση της σοβαρότητας του προβλήματος μετά από συνεννόηση με τον Προϊστάμενο Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

4) Από την εν λόγω ημερομηνία έως το τέλος της σχολικής χρονιάς οι σχολικές ημέρες υπολογίστηκαν από τους Δ/ντές των εν λόγω Σχολείων σε 100. Με την διαπραγματευθείσα τιμή του σάντουιτς να είναι 90 λεπτά το απαιτούμενο ποσό είναι: 74 x 100 x 0,90 = 6.660 ευρώ.

Σας παρακαλούμε λοιπόν να κάνετε άλλη μια προσπάθεια, συμβάλλοντας και πάλι από το υστέρημά σας για να καλύψουμε αφενός όλη τη φετινή περίοδο και αν είναι δυνατόν να αυξήσουμε τον αριθμό των μαθητών (ιών), καθώς έχουν καταγραφεί από την Περιφερειακή Δ/νση Εκπαίδευσης, 537 υποσιτιζόμενα παιδιά των Δημοτικών Σχολείων και μόνο˙ και δεν αναφερθήκαμε για τα αντίστοιχα παιδιά των Γυμνασίων και των Λυκείων˙ η κατάσταση είναι τραγική. Ας κάνουμε όλοι ό,τι μπορούμε σ’ αυτές τις κρίσιμες ημέρες για τη βασική ανάγκη της διατροφής μικρών παιδιών. Όπου αλλού καταφύγαμε για οικονομική ενίσχυση (π.χ. Ίδρυμα Νιάρχου) δεν καταφέραμε τίποτα˙ και μείναμε εμείς να προβληματιζόμαστε γι’ αυτά τα παιδιά, αφού το κράτος είναι απόν.

Όσοι επιθυμείτε να προσφέρετε ό,τι ποσό μπορείτε, να το καταθέσετε στην Υπηρεσία Μισθοδοσίας στον κ. Ανδρέα Σταματόπουλο (τηλ. 2610 997991), ο οποίος μας βοηθά εθελοντικά.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας και καλή χρονιά

Σ. Ν. Αλαχιώτης
Ομότιμος Καθηγητής Παν/μίου Πατρών

Σημ .Όποιος (α) θέλει να ελέγξει τα παρατεθέντα στοιχεία μπορεί να έρθει στο γραφείο μου ή να πάει στην Υπηρεσία Μισθοδοσίας του Πανεπιστημίου.